Podstawy teorii oświetlenia cz.1

Wszelkie działania jakie podejmujemy podczas oświetlania planu filmowego powinny być analizowane na podstawie otaczającej nas rzeczywistości. Przyroda ze swoją cyklicznością dnia i nocy, ostrym słońcem i pochmurnym niebem ukształtowała w nas uniwersalny kod odbioru otaczającej nas rzeczywistości - taką jaka postrzegamy ją wszyscy. Aby obraz mógł zostać zarejestrowany przez naszą kamerę musi być wystarczająca ilość światła. Jednak to w jaki sposób tego dokonamy jest już działaniem noszącym znamiona działań artystycznych. W nowoczesnych kamerach producenci podają dolną granicę w okolicach 0,5 do 2 luxów (jednostka natężenia oświetlenia) jednak aby jakość obrazu była na akceptowalnym poziomie (poprawne oddanie barw) potrzeba nam o wiele, wiele więcej światła. Niektóre firmy poszły krok dalej i sprzedają kamery o wymagalnym minimalnym natężeniu światła 0 lux (działające na zasadzie noktowizora). Jeżeli nie prowadzimy agencji detektywistycznej, taki "wodotrysk" do niczego nam się nie przyda.

Spróbujmy usystematyzować w jakich warunkach będziemy filmować:

Plener w ciągu dnia. Stosowanie dodatkowego oświetlenia nie będzie nas dotyczyć. Jeżeli filmujemy nasz urlop na plaży świecenie lampką o mocy 20 W nie przyniosło by żadnego efektu. Doświetlanie planów filmowych w ciągu dnia wymaga zastosowania bardzo kosztownych i silnych źródeł światła, blend (specjalna folia służąca do odbijania światła). Zazwyczaj filmujemy dopóki jest jasno.

Wnętrza w ciągu dnia. Źródłem światła w zamkniętych pomieszczeniach są zazwyczaj okna, tworzące bardzo duże kontrasty w porównaniu do ilości światła panującego w środku. Jeżeli obiektyw kamery skierujemy w stronę okna przysłona zostanie otwarta i w efekcie uzyskamy białą plamę zamiast niego. Oczywiście w pokoju nie będą widoczne żadne szczegóły. Najprościej jest tak ustawić się aby okno było za naszymi plecami (uwaga na cień!). Jeżeli sytuacja nam na to pozwala dobrze jest zastosować górne światło rozproszone.

Noc we wnętrzu. Dominuje światło rozmieszczone punktowo (lampki, kinkiety itp.) Najsilniejsze światło pada zazwyczaj z centralnego miejsca sufitu. Jeżeli zwiększenie mocy żarówek w tych punkach nie przyniesie rezultatów trzeba dodatkowo zastosować słabe światło rozproszone.

Noc w plenerze. Najłatwiej filmować jest w dzień. Wiem, że brzmi to niedorzecznie. Musimy spełnić tylko kilka warunków. Nie wolno pokazywać nieba, ręcznie zmniejszyć wartość przysłony o co najmniej dwie-trzy jednostki. Dobrze jest dodatkowo zastosować filtr szary. Jeżeli doświetlmy plan sztucznym światłem (najlepiej konturowym) może to przynieść ciekawe rezultaty. Oczywiście łatwiej efekt nocy w terenie jest uzyskać przy pochmurnym niebie jesienią niż o godzinie 13:00 w słoneczny lipcowy dzień. Dobrze jest wprowadzić źródło światła (ognisko, latarka, reklama sklepowa) które raz pokazane będzie pretekstem do oświetlania następnych ujęć filmu.