Jak znaleźć najlepsze oprogramowanie do tworzenia storyboardów?

We wczesnych dniach produkcji telewizyjnej i filmowej, producent, który wpadłby na pomysł, poszedłby z nim do scenarzysty. Scenarzysta z kolei wystukałby go na maszynie do pisania. Kopiowanie dokumentów na kalkach wymagało od piszącego na maszynie dużych umiejętności. Dlatego nie tak dawno zadaniem scenarzysty była nie tylko praca artystyczna ale także manualna. Z momentem pojawienia się na rynku maszyn do pisania IBM Selectric Composer, które tworzyły kopie automatycznie, scenariusze mogły być pisane szybciej. Scenarzyści nie musieli już oddzielnie poprawiać błędów w dokumencie i na jego kopii. Nie przypominało to jednak wygodnej pracy na edytorach tekstu, które dostępne są dzisiaj na rynku. Dzięki komputerom ciągłe wprowadzanie zmian i poprawek do tekstu stało się zupełnie bezproblemowe. Jednak dawniej wielu scenarzystów pracowało do późnych godzin nocnych, wystukując swoje historie. Rzadko byli potem wspominani jako współtwórcy końcowego sukcesu filmu. (Niestety często obwiniano ich za porażki.)

Scenopisarstwo było sztuką wyciskającą krew, pot i łzy. Kiedy scenariusz był już gotowy, trafiał do artysty od storyboardu, który rysował ręcznie sceny z filmu, klatka po klatce. Wśród ręcznie rysowanych storyboardów jest wiele takich, które spokojnie można nazwać dziełami sztuki. Niektóre z nich stały się eksponatami w zbiorach kolekcjonerów.

Jednak wśród producentów - „samotnych wilków” jest niewielu artystów rysowników. Rysunek nie jest naszą mocną stroną, prawda? Dawniej, jeżeli chcieliśmy mieć dobre storyboardy, musieliśmy wynająć kogoś, kto by je narysował. Innym wyjściem, choć desperackim, byłoby ręczne narysowanie ludzików-patyczaków z nadzieją, że dadzą radę.

Wszyscy to robią!

Minęły już czasy pisanych w Microsoft Wordzie scenariuszy i ręcznie rysowanych storyboardów.  Dzisiejsi producenci mają dostęp do programów komputerowych typu „Workflow”, które przeznaczone są do różnych działań, od planowania filmu do dystrybucji. Te oszczędzające czas perełki oferują o wiele więcej niż pomoce rysunkowe dla nieuzdolnionych w tym kierunku osób. To także zaawansowane narzędzie rysunkowe, które zapamiętuje charakter scen. Ponadto oferuje także wiele szablonów do codziennego użytku, od teatru, poprzez film do telewizji i prostych projektów.

Możesz nie chcieć zatrudniać scenarzysty i artysty od storyboardów, ale wciąż musisz mieć wypracowany dobry plan. Ten plan to twój drogowskaz, który pomoże ci w objaśnieniu innym czego mogą się spodziewać po filmie. Jeżeli robisz film w zespole i będziesz musiał przedstawić swój pomysł osobom decyzyjnym, potrzebujesz chociaż jego zarys.

Niektóre z programów do storyboardów / scenariuszy są skoncentrowane na przedstawianiu historii w formie graficznej, inne natomiast nadają się wyłącznie do pisania skryptów. Jeszcze inne opierają się na samych podstawowych funkcjach i są tylko jeden krok dalej od edytora tekstu. Masz więc do wyboru dużo możliwości w zależności od tego, co potrzebujesz.

Dobrą rzeczą w programach do storyboardów / scenariuszy jest to, że zwykle możesz zdobyć darmową wersję do wypróbowania przez określony czas. Jest to szczególnie dobre w przypadku, jeżeli nie pracowałeś jeszcze na takim oprogramowaniu. Co będzie pasowało tobie, nie musi pasować innym.

Pisanie scenariusza: jakich funkcji szukać?

Nie ważne czy szukasz oprogramowania do scenariuszy, storyboardów czy jednego i drugiego, jest parę rzeczy, na które trzeba zwrócić uwagę. Większość programów ma więcej możliwości niż „napisz tu scenariusz” czy „narysuj tu obrazek”. Dobrą rzeczą do posiadania w takim programie jest funkcja notatnika. Będzie jak za starych dobrych czasów, kiedy używało się notatek do uporządkowania myśli podczas przerażających prezentacji w szkole. Możesz robić notatki do każdej ze scen i aranżować je tak długo, jak ci się podoba. Zacząć film od planu ogólnego? A może pokazać go po wstrząsie wywołanym ekstremalnym zbliżeniem? Notatki pozwolą ci zorganizować pomysły. Programy takie jak Hollyword albo Movie Magic's Screenwriter będą tym, czego szukasz.

A może masz w swoim projekcie dużą ilość różnych bohaterów i musisz się orientować kim są, znać ich historię i przypisane kostiumy?  W niektórych programach istnieje funkcja kart indeksowych lub ściąg, na których możesz wypisać odpowiednie informacje i już nie zapomnisz o detalach. ( Melissa była blondynką czy rudą? Czy Susan była wysoka i  humorzasta, a może drobna i tryskająca energią?) Takie detale mogą być oczywiste na początku pracy nad historią. Jednak kiedy z biegiem czasu dodasz nowych bohaterów, rozwiniesz ich charaktery, a następnie dołączysz rekwizyty i rozbudujesz historię o kilka wymiarów, w przyszłości łatwo możesz zapomnieć kilka szczegółów. Program Letterbox czy SceneWriter Pro są programami, które pozwolą ci łatwo śledzić informacje na temat bohaterów.

Kiedy sięgniesz po programy z górnej półki, dostaniesz zabawki z bogatszym dostępem do różnych funkcji. Jeżeli współpracujesz z innymi scenarzystami / producentami, przyda ci się ScriptBuddy albo Final Draft. Oba te programy dadzą ci możliwość współpracy z osobami, które wcale nie muszą się znajdować w tym samym budynku, czy nawet mieście. Wystarczy, że napiszesz scenariusz, załadujesz do sieci, a twój partner od razu będzie mógł wprowadzić zmiany, dodać komentarze i zaktualizować scenariusz.

Ostatnią ważną rzeczą, którą musisz wziąć pod uwagę jest układ scenariusza. Po raz kolejny powinieneś się zastanowić, czy chcesz używać prostego programu typu Microsoft Word, czy może takiego, który pomoże ci stworzyć profesjonalnie sformatowany scenariusz. Dla przykładu, scenariusz pisany dla radia czy telewizji może mieć układ dwukolumnowy: notatki i opis postaci w jednej a dialogi w drugiej. Ten sam scenariusz, przygotowany dla filmu, będzie miał temat na środku strony z dialogiem pod spodem od prawej. W programach omawianych w tym artykule istnieją skróty klawiszowe, które automatycznie zamienią wygląd scenariusza. Jest to bardzo przyjemna funkcja ułatwiająca pracę, żebyś mógł tworzyć zamiast edytować tekst.

Tworzenie storyboardów: od ludzików z kresek do sztuki 3D.

Niektóre programy, często nazywane „pre-vis” od słowa prewizualizacja, będą miały jedynie prymitywne narzędzie do rysowania postaci z kresek i ustawiania kierunku kamery.  Jednak takie rozwiązanie może być wszystkim, czego tak na prawdę potrzebujesz. Zasadniczo powinieneś znaleźć program, w którym można narysować strzałki wskazujące kierunek kręcenia sceny. Program ten powinien także umożliwić ci użycie predefiniowanych ruchów kamery, takich jak zoomy czy panoramy. Uwierz lub nie, ale storyboard nie jest luksusem i nawet przy małym budżecie może zaoszczędzić sporo czasu i pieniędzy, ponieważ pokazuje wszystkim współtwórcom pomysł żyjący tylko w twojej głowie.

Program Atomic Learning Storyboard Pro jest darmowy i posiada kilka funkcji, które powinny w zupełności wystarczyć. Jeżeli chcesz pójść na całego i stworzyć prewizualizację w 3D możesz spróbować z Google's SketchUp, do którego importuje się rzeczywiste wizualizacje satelitarne z  GoogleEarth. A jeśli naprawdę masz ochotę na modelowanie w 3D, sprawdź programy takie jak Storyboard Lite i FrameForge 3D.

Ponadto, poprzeglądaj płyty DVD w poszukiwaniu dobrych pomysłów na przygotowanie i użycie storyboardów. Na wielu płytach ze znanymi filmami można często znaleźć dodatki z komentarzem reżysera, zdjęciami „od kuchni” oraz szczegółami z robienia prewizualizacji. Dzięki temu zdobędziesz przydatne informacje, dla których nie musisz wcale iść do szkoły filmowej.

Lista programów wartych sprawdzenia:

Celtx Plus: ten mały program multizadaniowy pozwala na pisanie scenariusza, rozrysowanie scen i sekwencji ujęć, szkicowanie układów, rozwijanie postaci, tagowanie elementów projektu, ustalanie harmonogramu produkcji, a na koniec przygotowywanie i rozsyłanie informacji do obsady i ekipy. Do tego jest przyjazny dla iPhonów i iPadów, a jego koszt to jedyne 15$. Darmowa wersja jest także dostępna.

Movie Magic Screenwriter: program oferuje kompletny tezaurus i aktualizowane słowniki w twoich ulubionych językach. Potrafi także tworzyć pełne raporty z produkcji i jest prostym lecz potężnym narzędziem dla scenarzysty. Dodatkowo jego internetowa współpraca z iPartnerem pozwoli ci na współtworzenie tekstu w sieci ze współpracownikiem znajdującym się tysiące kilometrów od ciebie. Możesz ściągnąć Movie Magic Screenwriter za 200$.

Final Draft: program ten jest najlepiej sprzedającą się aplikacją, stworzoną specjalnie do pisania scenariuszy filmowych, odcinków seriali telewizyjnych i sztuk teatralnych. Final Draft łączy w sobie potężny edytor tekstu z profesjonalnym edytorem formatu scenariuszy i jest łatwy w użyciu. Aplikacja potrafi automatycznie sformatować twój scenariusz podczas pisania do standardów rynkowych. Kosztuje 249$ i jest dostępna w darmowej wersji demo.

StoryBoard Quick: aplikacja pozwala użytkownikom na import scenariusza z jakiegokolwiek programu do ich pisania, wybranie typu ujęcia ( dostępne 15 stylów ujęć ) oraz wybranie edytowalnych „aktorów”, czy obrotowych rekwizytów z biblioteki, która może być rozszerzana. Ponadto, można wybrać lokację na scenę z dostępnych wnętrz i  plenerów lub z własnych fotografii. Program posiada dodatkowo niesamowite możliwości eksportu plików, łącznie z HTML. Jeżeli rysowanie nie jest twoją mocną stroną Storyboard Quick kupisz za 300$.

Toon Boom Storyboard Pro: ten program pozwala artystom na tworzenie historii i wprowadzanie jej w życie za pomocą animowanych storyboardów. Aplikacja oferuje wektorowe narzędzie do rysowania z czujnikiem nacisku, który współpracuje z tabletami.  Podczas rysowania dostępne są takie narzędzia jak pióro, aerograf czy kredki, dzięki którym zachowasz swój własny styl rysunku. Utwórz klatki kluczowe dla jednego z obiektów i korzystaj z funkcji „onion skin”, czyli rozwarstwiania animacji, importów z Photoshopa z warstwami, nakładania time codu oraz odtwarzania w czasie rzeczywistym. Program Toon Boom's Storyboard daje także możliwość zdefiniowania początkowych i końcowych pozycji kamery. Dodatkowo można zoomować i obracać kamerę w trakcie jej ruchu. Jeżeli połączysz tę aplikację z programem do edycji tekstu, otrzymasz najbardziej skuteczny program do tworzenia storyboardów na rynku. Program Storyboard Pro, poza wspaniałym narzędziem do tworzenia grafik i animacji, umożliwia tworzenie różnych profili pracy, dzięki czemu może być używany przez reżyserów, producentów, twórców gier oraz specjalistów od komunikacji. Jego wersja profesjonalna kosztuje 900$.

Opadła kurtyna

Pamiętaj, że w odróżnieniu od kamer, statywów czy oświetlenia, twoje potrzeby związane z pisaniem scenariusza czy rysowaniem storyboardu są najbardziej zróżnicowane. Dlatego posprawdzaj wersje testowe jak największej ilości programów zanim zdecydujesz się na kupno któregoś z nich. Może się okazać, że darmowe programy zaspokoją wszystkie twoje potrzeby. Jednak dla większości odpowiednie będą programy ze średniej półki. Dla niektórych nauka pracy na najbardziej zaawansowanych programach to przepustka do Hollywood, dlatego odstaw już na zawsze kartki i maszynę do pisania.

Teraz określ swoje potrzeby podczas pracy oraz budżet i zajmij się szukaniem idealnego programu. Twórz i komunikuj się za pomocą teraźniejszych narzędzi pracy i wyrzuć wszystkie notatki oraz bezsensowne zapiski na serwetkach. No i wszytko o preproducji. Jeden plik. Wspaniale.


Tłumaczone z: Jennifer O'Rourke. Find the Best Storyboarding Software, Videomaker, July 2011.